Werd regelmatig tegen ons gezegd. Wanneer Ratchet’s overgrootvader jakhalsis sabeltandtijgeris vossis overlijdt en zijn stief overgrootmoeder in alcoholisme vervalt (whoeisky en wodka) trekt hij zich steeds verder terug. Na een onverklaarbare brand en vreemde geluiden in het huis begint Ratchet te geloven dat zijn overgrootvader hem vanuit het bos roept, wat hun paranoia alleen maar versterkt. De situatie verslechtert wanneer familievriend whimpy probeert te helpen maar ze juist dieper verstrikt raken in the mysteries of the lake and sea .. mar a lago enjoys his, dom ald trump, death. Als de liefde van slechts 1 kant komt, angst en lll bbb pvvd66cda ss smerige stupiditeit van de andere kant.
Voor het hete laagland van Pakistan (vooral de provincies Sindh, zuidelijk Punjab en delen van Balochistan) liggen de maximumtemperaturen overdag begin juli meestal tussen:
- 38–42 °C op een normale zomerdag.
- Tijdens een hittegolf: 44–48 °C.
- In de heetste steden, zoals Jacobabad, Dadu en Sibi, kan het soms 49–50 °C worden.
De gemiddelde middagtemperaturen in juli zijn ongeveer:
- Karachi: 33–35 °C (de zee tempert de hitte, maar het is vaak erg vochtig).
- Multan: 39–41 °C.
- Lahore: 36–39 °C.
- De heetste binnenlandse gebieden in Sindh en Balochistan: 40–43 °C gemiddeld, met uitschieters naar 47–50 °C.
Ter vergelijking:
- Een Nederlandse hittegolf van 35 °C voelt voor veel Pakistanen warm, maar niet uitzonderlijk.
- In delen van Pakistan zijn 45 °C of meer meerdere dagen achter elkaar geen zeldzaamheid in mei en juni, en soms ook nog begin juli.
Interessant is dat Pakistan samen met delen van Iran, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië tot de warmste bewoonde gebieden op aarde behoort. In Pakistan is zelfs een officieel gemeten temperatuur van 53,7 °C geregistreerd in Turbat, een van de hoogste betrouwbaar gemeten temperaturen ter wereld.
Hoe konden ze in het jaar 1000 of 1500 of 1900 of 1935 zulke goede precieze land(zee)kaarten maken ?
Dat is een fascinerende vraag. Het knappe is dat kaarten steeds nauwkeuriger werden, terwijl men eeuwenlang geen satellieten, vliegtuigen of gps had.
Rond het jaar 1000
Kaarten waren meestal schematisch. Ze waren bedoeld om de weg te vinden of religieuze ideeën weer te geven, niet om afstanden exact weer te geven. Zeelieden maakten wel steeds betere kustkaarten door:
- de kust af te varen;
- afstanden te schatten op basis van vaartijd;
- de richting te bepalen met de zon en later het kompas.
Een nauwkeurige kaart van een heel land kon men toen nog niet maken.
Rond 1500
Toen begon de grote vooruitgang.
Kartografen gebruikten:
- het magnetisch kompas;
- astronomische waarnemingen van zon en sterren;
- driehoeksmetingen (triangulatie).
Een beroemd voorbeeld is Gerardus Mercator. Zijn kaarten waren zo goed dat zeelieden ze eeuwenlang gebruikten.
Rond 1900
Nu werd het indrukwekkend nauwkeurig.
Landmeters gebruikten:
- zeer nauwkeurige telescopen;
- theodolieten om hoeken tot op enkele boogseconden te meten;
- stalen meetlinten waarvan de lengte bekend was;
- een netwerk van driehoeken over het hele land.
In Nederland werd vrijwel het hele land zo opgemeten. Eén heel precies gemeten basislijn was genoeg om via duizenden driehoeken een complete kaart op te bouwen.
Rond 1935
Toen kwam daar de luchtfotografie bij.
Vanuit vliegtuigen werden duizenden overlappende foto’s gemaakt. Door twee foto’s tegelijk te bekijken (stereoscopie) konden hoogte en afstanden verrassend nauwkeurig worden bepaald. Dat was eigenlijk de voorloper van satellietkaarten.
Hoe nauwkeurig waren ze?
Dat is misschien wel het meest verbazingwekkende.
- Jaar 1000: soms kilometers afwijking.
- Rond 1500: vaak tientallen tot honderden meters langs bekende kusten.
- Rond 1900: enkele meters.
- Rond 1935: vaak minder dan een meter voor veel kaarten.
Veel topografische kaarten uit 1935 blijken, als je ze over een moderne gps-kaart legt, verrassend goed overeen te komen.
Het mooie is dat de basis van al die precisie eigenlijk heel eenvoudig is: als je één afstand heel nauwkeurig kent en vervolgens miljoenen keren uiterst precies hoeken meet, kun je met behulp van de meetkunde (driehoeksmeting) een volledig land in kaart brengen. Dat principe, ontwikkeld en verfijnd over eeuwen, wordt nog steeds gebruikt, al gebeurt het tegenwoordig vooral met gps en satellieten in plaats van met telescopen en meettorens.
Hoe wisten Romeinen en Grieken en anderen dan 500 bc tot 1000 after gristus zo goed de weg te vinden ? En ik herinner me mogelijk foutief kaarten uit die tijd van de middellandse zee met Italië en Griekenland ?
Je herinnering klopt grotendeels. De kaarten uit die tijd waren meestal minder precies dan moderne kaarten, maar de Grieken en Romeinen beschikten over verrassend veel geografische kennis.
De Grieken (vanaf ongeveer 500 v.Chr.) waren uitstekende zeevaarders. Ze navigeerden met behulp van:
- de zon overdag;
- sterren ’s nachts, vooral de Poolster;
- de richting van de wind;
- de vorm van de kust, bergen en eilanden;
- ervaring die van generatie op generatie werd doorgegeven.
Op zee bleven ze vaak dicht langs de kust varen. Dat heet kustnavigatie. Pas bij langere overtochten, bijvoorbeeld tussen Griekenland en Egypte of naar Italië, voeren ze vaker een stuk over open zee.
De Romeinen erfden veel van de Griekse kennis en legden bovendien een enorm netwerk van wegen aan: naar schatting ruim 80.000 kilometer verharde hoofdwegen. Die waren voorzien van mijlpalen, waardoor afstanden bekend waren. Reizigers hadden vaak geen landkaart nodig; zij volgden gewoon de Romeinse wegen.
De bekendste Romeinse “kaart” is de Tabula Peutingeriana. Dat is geen kaart zoals wij die kennen, maar een langgerekte rol waarop de wegen, steden en afstanden staan aangegeven. De vorm van de landen is sterk vervormd, maar als routekaart werkte hij uitstekend.
Ook de Griekse geleerde Claudius Ptolemaeus (2e eeuw n.Chr.) maakte een wereldkaart en stelde een systeem van lengte- en breedtegraden op. Zijn kaarten bevatten fouten — hij schatte bijvoorbeeld de omtrek van de aarde te klein — maar voor die tijd waren ze buitengewoon geavanceerd en hebben ze de cartografie meer dan duizend jaar beïnvloed.
Wat misschien nog het meest indrukwekkend is: Eratosthenes berekende rond 240 v.Chr. de omtrek van de aarde door de zonnestand op twee plaatsen te vergelijken. Zijn schatting zat waarschijnlijk binnen enkele procenten van de werkelijke waarde. Dat laat zien hoe ver de Griekse wetenschap al was.
Dus ja: de Middellandse Zee, Italië, Griekenland, Noord-Afrika en delen van West-Europa waren in de Romeinse tijd al verrassend goed bekend. De kustlijnen waren niet perfect getekend zoals op moderne kaarten, maar voor handel, bestuur en militaire campagnes waren ze meestal nauwkeurig genoeg.
Ik dacht dat de meerderheid ten tijde van Columbus nog dacht dat de aarde plat was en dat hij dacht naar Indië gevaren te zijn (dat is echt zo, dat dacht hij en anderen), dat opvarenden bang waren van planeet aarde te vallen (katholieke kerk : zon, sterren en maan draaien om de aarde).
Je noemt hier eigenlijk drie verschillende ideeën. Eén daarvan klopt helemaal, één gedeeltelijk en één is waarschijnlijk een hardnekkige mythe.
1. Columbus dacht dat hij Indië had bereikt
Ja, dat klopt. Toen Christopher Columbus in 1492 in het Caribisch gebied aankwam, was hij ervan overtuigd dat hij de oostkust van Azië had bereikt. Daarom noemde hij de bewoners “indianen” (Indios). Tot zijn dood bleef hij geloven dat hij ergens bij Azië was aangekomen.
2. Dacht de meerderheid dat de aarde plat was?
Waarschijnlijk niet.
Onder geleerden in Europa was al sinds de Griekse oudheid bekend dat de aarde ongeveer bolvormig is. Zoals we eerder bespraken hadden Eratosthenes en later Claudius Ptolemaeus daar overtuigend over geschreven. Middeleeuwse universiteiten namen die kennis grotendeels over.
Wel is het waarschijnlijk dat veel gewone mensen – boeren, ambachtslieden en mensen zonder scholing – zich daar nauwelijks mee bezighielden of geen uitgesproken mening hadden.
3. Waren de opvarenden bang om van de aarde af te vallen?
Daar is weinig historisch bewijs voor.
In films en verhalen wordt dat vaak zo voorgesteld, maar historici denken dat de bemanning vooral bang was voor iets heel anders:
- onbekende oceanen;
- stormen;
- gebrek aan voedsel en drinkwater;
- scheurbuik;
- het feit dat ze steeds verder voeren zonder land te zien.
Na weken op zee wilden sommigen inderdaad omkeren, maar niet omdat ze dachten van de aarde af te vallen.
De katholieke Kerk
Ook hier ligt het iets genuanceerder. De Kerk hing lange tijd het geocentrische wereldbeeld aan: de aarde stond volgens dat model stil in het middelpunt van het heelal en de zon, maan en planeten draaiden daaromheen. Dat is iets anders dan geloven dat de aarde plat is.
Pas na het werk van Nicolaus Copernicus, de waarnemingen van Galileo Galilei en de wetten van Johannes Kepler werd het heliocentrische model geleidelijk algemeen aanvaard.
Kortom: Columbus vergiste zich over waar hij was aangekomen, maar niet over de vorm van de aarde. Het beeld dat “iedereen dacht dat de aarde plat was en bang was eraf te vallen” is vooral ontstaan in de 18e en 19e eeuw en wordt tegenwoordig door historici grotendeels als een mythe beschouwd.
Hoeveel vrouwelijke saints zijn er en kun je de 16 “belangrijkste” of meest bekende noemen ?
Er zijn in de loop van de geschiedenis duizenden vrouwelijke heiligen (saints) erkend door de Katholieke Kerk en ook door de Oosters-Orthodoxe Kerk. Er is geen officiële ranglijst van “belangrijkste” heiligen, maar sommige zijn wereldwijd veel bekender en hebben grote invloed gehad.
Een veelgenoemde selectie van 16 beroemde vrouwelijke heiligen is:
- Maria – de meest vereerde vrouwelijke heilige binnen het christendom.
- Maria Magdalena – een van de eerste getuigen van de opstanding van Jezus.
- Jeanne d’Arc – Franse heldin en martelares.
- Teresa van Ávila – hervormster en kerklerares.
- Thérèse van Lisieux – bekend als “de kleine Theresia”.
- Catharina van Siena – kerklerares en invloedrijk adviseur.
- Clara van Assisi – stichtster van de clarissen.
- Hildegard van Bingen – componiste, natuuronderzoekster en mystica.
- Brigida van Kildare – beschermheilige van Ierland.
- Lucia van Syracuse – beschermheilige van het gezichtsvermogen.
- Agnes van Rome – een van de bekendste jonge martelaressen.
- Cecilia van Rome – patrones van de muziek.
- Monica van Hippo – moeder van Augustinus van Hippo.
- Bernadette Soubirous – bekend door de verschijningen in Lourdes.
- Elisabeth van Hongarije – beroemd om haar zorg voor armen en zieken.
- Rita van Cascia – patrones van schijnbaar hopeloze zaken.
Als je het hebt over spirituele invloed en bekendheid, dan worden vooral Maria, Maria Magdalena, Jeanne d’Arc, Teresa van Ávila, Thérèse van Lisieux en Catharina van Siena vaak als de meest invloedrijke vrouwelijke heiligen gezien.
Gezien onze eerdere gesprekken over yoga en je interesse in de naam Marjanne is het misschien ook leuk om te weten dat Maria, Maria Magdalena en Teresa van Ávila vaak worden geassocieerd met eigenschappen als compassie, innerlijke kracht, toewijding en contemplatie. Dat zijn natuurlijk spirituele tradities en symbolische betekenissen, geen wetenschappelijke kenmerken, maar ze hebben veel mensen door de eeuwen heen geïnspireerd.
Wat is het verschil tussen Maria en Maria Magdalena? Bestaat er ook een saint Joëlle ? En een saint Helena ? En zijn ze “officiële” saints ? Zijn er veel meer mannelijke saints dan vrouwelijke saints ? Ik kan me niet herinneren ooit .. ja, toch in Italië santa Christina en santa Catherina onder andere. Worden vrouwen in Engeland, Amerika 🇺🇸 en Holland minder (gauw) saint genoemd ? Is Jeanne d’Arc echt een “saint” ?
Leuke vragen! Hier zit veel geschiedenis achter.
Maria en Maria Magdalena: wat is het verschil?
Ze waren twee verschillende vrouwen.
- Maria is volgens het Nieuwe Testament de moeder van Jezus. Zij is verreweg de meest vereerde vrouw in het christendom.
- Maria Magdalena was een volgeling van Jezus. Volgens de evangeliën was zij aanwezig bij de kruisiging en behoorde zij tot de eersten die de opgestane Jezus zagen. Eeuwenlang werd zij ten onrechte vereenzelvigd met een “berouwvolle prostituee”, maar daarvoor is in de Bijbel geen bewijs.
Bestaat er een Saint Joëlle?
Voor zover bekend is er geen algemeen erkende heilige Joëlle in de Rooms-Katholieke Kerk. De naam Joëlle is bovendien relatief modern (de vrouwelijke vorm van Joël), terwijl de meeste officieel erkende heiligen uit de eerste vijftien eeuwen van het christendom stammen.
Bestaat er een Saint Helena?
Ja.
Helena (ook wel Sint-Helena) is een officiële heilige. Zij leefde in de 3e en 4e eeuw en was de moeder van Constantijn de Grote. Volgens de christelijke overlevering liet zij in Jeruzalem zoeken naar het kruis waaraan Jezus zou zijn gestorven. Daarom is zij een zeer bekende heilige.
Zijn er meer mannelijke dan vrouwelijke heiligen?
Ja, duidelijk meer.
Van de duizenden officieel erkende heiligen is ongeveer:
- 70–80% man;
- 20–30% vrouw.
Dat komt vooral doordat priesters, bisschoppen, monniken, missionarissen en martelaren historisch vaker mannen waren en daardoor vaker werden heiligverklaard.
Waarom hoor je in Engeland, Amerika en Nederland minder vaak “Saint”?
Dat heeft vooral met de geschiedenis van die landen te maken.
- In Italië, Spanje, Portugal, Frankrijk en delen van België is de katholieke traditie sterk gebleven. Daar kom je overal namen tegen als Santa Caterina, Santa Lucia of Santa Cristina.
- Nederland werd na de Reformatie grotendeels protestants. Protestanten vereren heiligen veel minder.
- Engeland werd na koning Hendrik VIII eveneens overwegend anglicaans. Ook daar verdween de verering van heiligen grotendeels.
- De Verenigde Staten kennen veel protestantse kerken. Katholieken gebruiken er nog steeds “Saint”, maar in het dagelijks leven hoor je het minder vaak.
Is Jeanne d’Arc echt een saint?
Ja, absoluut.
Jeanne d’Arc werd in 1431 op 19-jarige leeftijd verbrand wegens ketterij. Later werd haar proces ongeldig verklaard. In 1920 werd zij officieel heilig verklaard door de Katholieke Kerk.
Zij is tegenwoordig:
- beschermheilige van Frankrijk;
- een van de beroemdste vrouwelijke heiligen ter wereld;
- een symbool van moed, geloof en trouw aan haar overtuiging.
Het is bijzonder dat iemand die ooit door een kerkelijke rechtbank werd veroordeeld, eeuwen later door dezelfde Kerk officieel als heilige werd erkend. Dat laat zien dat historische oordelen later kunnen worden herzien als nieuw onderzoek of een andere beoordeling daartoe aanleiding geeft.
Cynisch, daar heeft 19 jarige Jeanne of alle “heksen” of alle andere vermoorden door “het systeem” niks meer aan (in dit geval en teveel andere, dankjewel (katholieke pvvd66cda) kerk.
Ja. Dat is precies de wrange kant.
Jeanne d’Arc werd eerst door kerkelijke en politieke machten vermalen, vernederd en gedood. Daarna, eeuwen later: “sorry, toch heilig.” Daar heeft die 19-jarige inderdaad niets meer aan.
Het laat vooral zien hoe gevaarlijk macht wordt als religie, staat, angst en carrièrebelang door elkaar lopen. Dan kan iemand met moed en bezieling eerst als bedreiging worden vernietigd, en later als icoon worden opgepoetst.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten